Trong tháng đầu đời, trẻ sơ sinh gần như dành phần lớn thời gian để ngủ nhằm hỗ trợ sự phát triển của não bộ và cơ thể. Tuy nhiên, không ít trẻ gặp tình trạng ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc hoặc quấy khóc kéo dài. Vậy đâu là nguyên nhân và làm thế nào để cải thiện tình trạng này? Hãy cùng LIÊN Á tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. Thế nào là trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc?
Giấc ngủ đóng vai trò nền tảng đối với sự phát triển của trẻ trong những năm đầu đời. Đây là khoảng thời gian cơ thể và não bộ diễn ra nhiều hoạt động quan trọng, đặc biệt là quá trình hoàn thiện các tế bào thần kinh và sản sinh hormone cần thiết cho tăng trưởng.
Trẻ sơ sinh cần ngủ đủ giấc để phát triển
Thông thường, trẻ sơ sinh dành phần lớn thời gian trong ngày để ngủ, trung bình khoảng 16–18 giờ và chia thành nhiều giấc ngắn. Khi lớn hơn, tổng thời gian ngủ sẽ giảm dần nhưng vẫn chiếm phần lớn trong sinh hoạt hằng ngày. Nếu trẻ thường xuyên ngủ không sâu, dễ tỉnh giấc hoặc khó ngủ lại, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sự phát triển lâu dài, từ thể chất đến hành vi và cảm xúc. Vì vậy, việc nhận biết sớm và tìm hiểu nguyên nhân để cải thiện giấc ngủ cho trẻ là điều rất cần thiết.
2. Nguyên nhân trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc
2.1 Yếu tố sinh lý tự nhiên
Giấc ngủ của trẻ sơ sinh được chia thành hai giai đoạn chính gồm ngủ REM (chuyển động mắt nhanh) và ngủ Non-REM. Ở giai đoạn REM, não bộ và hệ hô hấp vẫn hoạt động mạnh, khiến nhịp tim và nhịp thở tăng lên dù bé đang ngủ. Đặc biệt, trẻ nhỏ dành khoảng một nửa thời gian ngủ ở trạng thái này, nhiều hơn so với người trưởng thành.
Trẻ sơ sinh thường dễ tác động môi trường xung quanh
Chính đặc điểm này khiến giấc ngủ của trẻ thường nông, dễ bị tác động bởi âm thanh hoặc thay đổi từ môi trường xung quanh. Ngoài ra, chu kỳ ngủ của trẻ sơ sinh khá ngắn, chỉ khoảng dưới một giờ cho mỗi vòng ngủ, nên việc thức giấc nhiều lần trong đêm là điều thường gặp.
2.2 Ảnh hưởng từ thói quen sinh hoạt
Giấc ngủ của trẻ bị ảnh hưởng từ thói quen
Bên cạnh yếu tố sinh lý, các thói quen hằng ngày cũng tác động lớn đến chất lượng giấc ngủ của trẻ:
Chưa hình thành nhịp sinh học ổn định: Trẻ sơ sinh chưa phân biệt rõ ngày và đêm, dễ ngủ nhiều vào ban ngày và thức vào ban đêm, dẫn đến giấc ngủ không sâu.
Bú đêm hoặc ăn chưa phù hợp: Trẻ bú quá ít dễ bị đói và tỉnh giấc, trong khi bú quá no cũng gây khó chịu, ảnh hưởng đến giấc ngủ.
Phụ thuộc vào thói quen ru ngủ: Việc thường xuyên được bế, đưa võng hoặc dỗ ngủ có thể khiến trẻ khó tự ngủ nếu thiếu những điều kiện quen thuộc này.
Thời điểm ngủ chưa hợp lý: Khi trẻ buồn ngủ nhưng không được cho ngủ kịp thời, cơ thể dễ rơi vào trạng thái quá mệt, dẫn đến khó ngủ sâu.
2.3 Tác động từ môi trường xung quanh
Tiếng ồn dễ khiến trẻ giật mình thức giấc
Không gian ngủ cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ của trẻ:
Ánh sáng và thiết bị điện tử: Ánh sáng mạnh hoặc từ màn hình tivi, điện thoại có thể làm rối loạn nhịp sinh học, ảnh hưởng đến hormone gây buồn ngủ.
Tiếng ồn và nhiệt độ: Môi trường quá ồn ào, nóng bức hoặc bí bách khiến trẻ dễ tỉnh giấc và quấy khóc.
Điều kiện vệ sinh: Tã ướt, quần áo không thoải mái hoặc chỗ ngủ không sạch sẽ cũng có thể làm trẻ khó chịu, ngủ không ngon.
Thay đổi không gian ngủ: Việc thường xuyên thay đổi nơi ngủ khiến trẻ cảm thấy thiếu an toàn, từ đó ảnh hưởng đến giấc ngủ.
3. Trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc thì phải làm sao?
Để giúp trẻ ngủ ngon hơn, cha mẹ cần quan sát các biểu hiện đi kèm và xác định nguyên nhân cụ thể. Trong trường hợp nghi ngờ liên quan đến bệnh lý, thiếu vi chất hoặc trẻ có dấu hiệu chậm phát triển, nên đưa bé đi thăm khám sớm để được hướng dẫn điều trị phù hợp. Khi sức khỏe được cải thiện, giấc ngủ của trẻ cũng sẽ dần ổn định hơn.
Không gian ngủ thoải mái giúp bé ngủ ngon hơn
Xây dựng thói quen ngủ khoa học: ban ngày, có thể cho bé tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên, duy trì các hoạt động sinh hoạt bình thường và dành thời gian chơi đùa. Ngược lại, vào buổi tối cần giảm ánh sáng, giữ không gian yên tĩnh và hạn chế các kích thích trước giờ ngủ để bé dễ đi vào giấc ngủ sâu hơn.
Tập cho trẻ ngủ đúng giờ: một khung giờ ngủ cố định sẽ giúp cơ thể bé hình thành nhịp sinh học ổn định.
Hạn chế việc phụ thuộc vào các thói quen: như bế ru, đung đưa hoặc nằm võng để trẻ có thể tự ngủ một cách tự nhiên. Lịch bú cũng cần được sắp xếp hợp lý, tránh để trẻ quá đói hoặc quá no trước khi ngủ.
Đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ: Với trẻ sơ sinh, sữa mẹ là nguồn cung cấp dưỡng chất chính, vì vậy mẹ cần duy trì chế độ ăn uống đầy đủ để đảm bảo chất lượng sữa. Khi trẻ lớn hơn, việc bổ sung các vi chất cần thiết như vitamin và khoáng chất cũng giúp tăng cường sức đề kháng, hỗ trợ bé phát triển khỏe mạnh và ngủ ngon hơn.
Tình trạng trẻ sơ sinh ngủ không sâu giấc có thể xuất phát từ nhiều yếu tố khác nhau, từ sinh lý tự nhiên đến thói quen sinh hoạt hoặc môi trường sống. Việc nhận biết sớm và có hướng điều chỉnh phù hợp sẽ giúp bé cải thiện giấc ngủ, từ đó hỗ trợ phát triển toàn diện hơn. LIÊN Á mong rằng cha mẹ luôn theo dõi sát sao và áp dụng các phương pháp chăm sóc hợp lý để giúp con có giấc ngủ ngon và ổn định mỗi ngày.
